enfrnl



“een prototype mobiele waterfilter voor alle oppervlaktewater in de stad”

“een rondtrekkend paviljoen om regenwater op te vangen”

“water "à la carte" zuiveren volgens verschillende noden van gebruik”

Project

Proper Water Paviljoen (2012-13)


 

»

Regen valt bij bakken uit de lucht, en toch maken we er maar zelden gebruik van. 
Hoog tijd dus om dit water op te vangen vooraleer het in de riolen verdwijnt en uit te testen hoe het een waardige plaats kan ver/heroveren in de stad.

Als deel van het project EauPropre|ProperWater, bouwen we een houten constructie die makkelijk is op te bouwen en weer af te breken: een waterpaviljoen voor gebruik in de publieke ruimte van de stad. 
Met haar trechterdak vangt het paviljoen regenwater op en met een low-tech filtersysteem zuiveren we het water volgens de verschillende noden van gebruik. 
De grote uitdaging: kunnen we de stadsregens drinkbaar maken ? 

Het paviljoen zelf is een plaats voor ontmoeting, debat en uitwisseling...



...een beetje zoals een waterput in oude dorpen of steden de plaats was bij uitstek om nieuwtjes te horen of meedelingen te doen. Zulke plaatsen brengen uiteenlopende meningen met elkaar in confrontatie en creëren ruimte voor debat wat cruciaal is voor de democratie in onze steden.

ProperWater| EauPropre wil linken creëren tussen burgerinitiatieven en politici, ingenieurs en creatieve geesten, gespecialiseerde en industriële arbeid door acties, ontmoetingen en debatten te organiseren over onze 5 vragen, volgens 3 assen:
1. een gepast en gedecentraliseerd beheer van water waarin burgers zich kunnen terugvinden
2. recht op water, toegang tot water
3. nieuwe beroepen rond water.

 

VAN GRONDWATER NAAR REGENWATER

Na de experimenten rond PUM-pit her­oriënteren we het project. Onzichtbaar water bovenhalen is kostelijk, dus waarom dan niet makkelijker bereikbaar maar vervuild water, van car-wash tot kanaal, opnieuw bruikbaar maken? De klemtoon verschuift van het oppompen van grondwater naar het aan­zuigen van alle mogelijke oppervlaktewater in de stad. Het waterpunt zou op die manier ook een mobiel waterzuiverings­station kunnen worden.

Het idee dat alle ­regenplassen, zeepsop, ­fontein-­ of rioolwater in een mobiel en zelfgemaakt zuiveringsstation drinkbaar gemaakt zou kunnen worden, werd vrijwel onmiddellijk weggelachen door de “specialisten”. Onze rêverie opende wel de verbeelding en bracht ons tot het iets haalbaardere plan om met ­regenwater aan de slag gaan.

Vanaf mei 2012 was de tijd rijp om opnieuw naar buiten te komen. Een globale projectnaam bracht het hele water-thema samen onder één noemer, EauPropre | ProperWater, en de machine of de constructie waaraan al zo lang was gesleuteld, werd uiteindelijk een rondtrekkend houten paviljoen­ met een trechter-dak om regenwater op te vangen. Met een handpomp kon ieder die het opgevangen regenwater wilde gebruiken het door een kolom stuwen waarin een reeks rudimentaire filters huisden.

 

PROPERWATERPAVILJOEN

Het Paviljoen dat als deel van het project EauPropre | ProperWater werd gebouwd heeft tot nu toe twee etappes afgelegd

- Etappe 1, Eggevoort Friche, zomer 2012
- Etappe 2, Eggevoort Friche, zomer 2013

Aan het Paviljoen zijn debatten georganiseerd, zijn netwerken rond stad en water samen­gebracht, is er tijdens een publieke­ werf geëxperimenteerd, zijn er pogingen ondernomen om water­filters de fabriceren en werd de drinkbaarheid van het gefilterd water in het oog gehouden. Het Paviljoen deed dienst als plaats voor ontmoeting, bewustmaking en debat, als experimenteer-­object rond regenwater-opvang en -filtratie, als publiek waterpunt.

We konden er verschillende thema’s­ aankaarten, van techniek en wetenschap, over geschiedenis, politiek en beheer tot stedenbouw en publieke ruimte.

→ 16 juni tot 8 juli 2012 - eerste reeks ontmoelingen - Eggevoort-Friche, Brussel
→ 25 september 2012 - presentatie van het Paviljoen op het eerste Salon van de Sociale Inschakelingseconomie - Les Ateliers des Tanneurs, Brussel
3 mei tot 15 juni 2013 - Eggevoort-Friche, Brussel
→ toekomstige installaties in Brussel worden collectief besproken met het hele “waternetwerk” van initiatieven en organisaties – alle voorstellen zijn welkom

 

PAVILJOEN 1.0

De wateropvang-tent of regen-oogster bouwden we in 2012 tijdens een drie weken durende publieke werf in de watertuin van de Eggevoort Friche.

Daarnaast testten we een filter­systeem om het regenwater op een zo natuurlijk  mogelijke manier­ te zuiveren, zonder chemicaliën of spitstechnologie. We stelden ons de vraag of we de regen zelfs niet zouden kunnen drinken. Inge­nieur Damien Smets en chemicus ­Antoine Pacco hielpen een handje. Samen met hen maakten we een filterkolom met zand, actieve kool en een UV lamp.

Tussen 16 juni en 8 juli 2012 vonden onder het Paviljoen tal van activiteiten plaats die het thema “water in de stad” toonden, in vraag stelden of uittestten. Alfabetiserings-klassen, huiswerkschooltjes, speelpleinwerkingen kwamen op ontdekking, er vonden debatten plaats rond het recht op (gratis) toegang tot water en café fil’eaus rond internationale solidariteit en geschiedenis. Naast info-momenten waarop bouw-­advies werd gegeven kon er in ateliers ook getimmerd, getekend en gebrouwen worden. Daktuinders, filter-specialisten en stadstuinmannen, tenslotte, ­kwamen er hun kennis delen. [zie ook in archief]

 

PAVILJOEN 2.0

In april 2013 werd de werf afgerond en functioneerde het paviljoen helemaal autonoom als publieke installatie voor de stad. Een vernieuwd filtersysteem was getest en goed bevonden, en kon het water à la carte zuiveren volgens de verschillende noden van gebruik. In ruil voor een beetje energie kon iedereen water krijgen in het Paviljoen –zolang er regenwater in voorraad was natuurlijk.

Vanaf 3 mei tot in de zomer van 2013 stond het ProperWaterPaviljoen opnieuw opgesteld op de Eggevoort Friche in Brussel. De betrokkenheid van zo veel mensen tijdens de vorig publieke werf maakte dat we het hen op z’n minst verschuldigd waren om tent en filters in volle glorie terug te brengen naar hun plek van ­oorsprong. Er ontstonden synergieën met stadsfestivals als TokTocKnock (KVS), Matongé-Europa (Verbindingsbureau Brussel-Europa), het Biodiversiteitsparcours (Museum voor Natuurwetenschappen en EGEB). Samen met collectieven als PUM en Do-it-Yourself organiseerden we ateliers en het Paviljoen kreeg bezoek van universiteitsstudenten, cultuur­beleidscoördinatoren en lokale transitie-groepen om te praten over de zin en onzin van regenwater-opvang, waterzuivering en water in de stad.

 

De keuze van de pomp

Nadat het project PUM-pit was overgegaan in EauPropre | Proper­Water, speelde de pomp een minder centrale rol in ons verhaal en gingen we op zoek naar eenvoudigere modellen.

In versies 1.0 en 2.0 van het ­Paviljoen, konden we twee types uitproberen. De eerste was een semi-rotatieve handpomp in giet­ijzer die een aardig debiet leverde. Het nadeel ervan was dat ze na het eerste jaar binnenin en ook aan de buitenkant was beginnen roesten. Dat verontrustte ons uiteraard. Wat zou de impact zijn van roest op de kwaliteit van ons gefilterd water? We gingen te rade bij Brulabo, partnerlabo van het project en kwaliteitsbewaker van ons gefilterd water. Hun antwoord luidde: 

“Roest is altijd te vermijden, omwille van evidente technische redenen. Over de gezondheids­risico’s is het niet eenvoudig uitspraken te doen, gezien er veel afhangt van het soort metaal dat gecorrodeerd is. Ijzer en koper zijn niet toxisch. Nikkel, chroom, lood... zijn dat wel. Het probleem van regenwater is dat het corrosief is, gezien het helemaal geen kalk bevat. Zoals reeds gesuggereerd zou het probleem gecorrigeerd kunnen worden door een weinig kalk (Ca(OH)2) toe te voegen en zo een pH te bekomen van >7,5.”

Voor alle zekerheid besloten we toch maar op zoek te gaan naar een andere pomp. Daarmee konden we meteen ook tege­moet komen aan de nieuwe vereiste om beide handen vrij te houden ­tijdens het pompen zodat het makkelijker zou zijn de TAP tegen de fles te drukken om ze te vullen. We kozen dus voor een voetpomp die we vonden tussen de scheepvaart­materialen. Zo’n pompmodel w­erkt uitstekend in een systeem waarbij geen tegen­druk speelt. Maar eens er water door ultrafijne filtermembranen gestuwd moet worden, zoals in ons Paviljoen 2.0, bleek de pomp niet erg performant. De kleine poriën van de membranen creëren een weerstand en een tegendruk die de pomp deed blokkeren.

Daardoor kwam het dat het ­Paviljoen 2.0 water verdeelde aan een zeer bescheiden debiet, wat dan weer het voordeel gaf dat de persoon die aan het pompen is, de tijd heeft om af te wegen hoe kostbaar gefilterd water wel is, en hoe spaarzaam we ermee moeten omspringen. 

 

WAAROM?

Van nature vraagt water om zorgvuldig beheer, omdat het enerzijds SCHAARS is, en anderzijds zeer TECHNISCH.
→ schaars want er is nu eenmaal niet zoveel water beschikbaar, en wat er is, blijkt vaak vervuild;
→ technisch omdat er zeer doorgedreven kennis van chemie en engineering nodig is om water te beheren en het geschikt maken voor menselijke consumptie.

Het feit dat het vaak on-transparante overheden of op winst georiënteerde bedrijven zijn die over deze expertise beschikken, vormen een gevaar voor het universele recht op water, of voor het behoud van water als gemeen goed.

Wij zijn er van overtuigd dat zuivering, beheer, gebruik en hergebruik van water enkel duurzaam kunnen zijn als ze ingeschreven worden in netwerken die gekenmerkt worden door nabijheid en solidariteit. 

 


WIE?

City Mine(d) nam het initiatief voor het project.

Voor de creatie van het paviljoen is er samengewerkt met ingenieur-architect Kathleen Mertens. Het filtermeubel is een ontwerp van architect Chris Rossaert . De schrijn­werkerij van de Mission Locale van Vorst met Jacques ­Lechat, Juan Vandeput en de PTP-arbeiders nam de houten constructie voor haar rekening. Danny ­Vandeput leverde het laswerk. Armando Matteo, met zijn veertig jaar werf-ervaring in de Europa­wijk, was onmisbaar voor de ­stabiliteit van het geheel.

Brulabo voerde metingen en analyses uit en testte of het water voldeed aan de kwaliteitsnormen.

Kadanja zorgde voor panelen, schema’s en signalisatie.

Het filteren van regenwater is gelukt mede dankzij de wijsheden die Josef Orszagh verspreidt via zijn eautarcie-website, de technische­ inzichten van Gerrit van KilianWater,­ de nuchtere praktijk­ervaring van Michel Bieswal van de Compagnons Dépanneurs, het regenwater uit de opvangtank van de jardins des Arts, en de atelierruimte die we bij Cyclo onder water mochten laten lopen.


archives

Doorgeven van het Paviljoen

Het Paviljoen is bedacht als mobiel element dat zich in een open netwerk kan voortbewegen en halt kan houden op verschillende plaatsen waar water vragen doet rijzen (of dat zou moeten doen). Uit elke etappe vloeit een heel eigen gebruik en ervaring voort, maar het geheel van de etappes op zich is een gedeelde ervaring. Daarom is het belangrijk dat de verschillende etappes met elkaar in dialoog blijven. Een website of gemeenschappelijke publicatie­ kunnen hierbij helpen en de ­ervaringen rond het Paviljoen ­accumuleren.

Omdat het echt mobiel (in beweging en dynamisch) wil blijven, is het Paviljoen veel meer dan een demonstratie-stand. Het is het ­veeleer een instrument dat het ­debat kan openen en experimenten rond gebruik van regenwater kan uitlokken. Het doet nadenken over regenwater als gemeenschappelijke rijkdom en verzamelt ideeën rond die rijkdom, het huidige en mogelijk toekomstige gebruik ervan, het delen... Het Paviljoen zelf is een middel om uit te zoeken hoe het regenwater beheerd kan worden als gemeengoed. Het is een voorloper, een trekker, in de spits.

Degene die het Paviljoen over­neemt wordt verondersteld:
-het te gebruiken vanuit een ­bepaalde noodzaak
-het op te stellen op een ­publieke plaats in de stad met enige zichtbaarheid
-er een netwerk van “gebruikers” rond uit te bouwen
-te helpen bij de verplaatsing en de afbraak en opbouw
-het te onderhouden
-naar eigen goeddunken de vorm of functie van het Paviljoen aan te passen of te verbeteren
-op gezette tijden of aan het eind van de etappe zijn/haar ervaringen te delen
-op zijn/haar beurt het Paviljoen door te geven aan een andere structuur of plek

SPECIFICATIES:

»
Paviljoen: conclusie 2013

Door de constructie van een water­opvang paviljoen te gebruiken als focus in de verschillende debatten rond water in de stad van de morgen, slaagde EauPropre | ProperWater er in om bepaalde vragen concreter en soms dynamischer te maken. Het ProperWater­Paviljoen combi­neerde verschillende aspecten­ van de oorspronkelijk geplande interventie:

»
REGENWATER DRINKEN?

Doorheen het ontwikkelen van het waterpunt, verschoven de ­ambities en wilden we niet alleen een ontmoetingsplaats creëren, maar ook testen hoever we kunnen gaan in het zuiveren of zelfs drinkbaar maken van water in de stad. We startten een onderzoek naar drinkwaternormen (volgens richtlijnen van EU, WHO, ISO), sondes, filtersystemen en meet-apparatuur en smeedden ­allianties met chemisten en doe-het-zelf water-ingenieurs.

»
Nieuw filtersysteem 2.0 (2013)

De eerste filteropstelling met zand, actieve kool en UV bleek niet voldoende betrouwbaar. Toch bleef het doel van het ProperWaterPaviljoen om waterzuivering zo veel mogelijk te de-technologiseren en te de-mystificeren. Tijdens herfst en winter 2012 zetten we de zoektocht binnenskamers voort.

»
Analyserapporten ProperWaterFilters: Brulabo & ReadycultSinds juni 2012 wordt de waterkwaliteit van het ProperWaterPaviljoen opgevolgd door Brulabo, Brussels intercommunaal laboratorium voor scheikunde en bacteriologie, partner van ons ProperWater.
Twee dagen na het binnenbrengen van de waterstalen komen de eerste (voorlopige) resultaten binnen. Dat is de meest cruciale en dus ook de spannendste periode: na een incubatietijd van 21u kan de aanwezigheid van Coliformen gemeten worden. De aanwezigheid van 1 Coliform is genoeg om gedisqualificeerd te worden als drinkwater.

Vanaf 2013 gaan we ook zelf aan de slag. We gaan zelf op zoek naar onze Coliformen met een duchtige doe-het-zelf E.coli test. Met onze eigen bacteriologische test-kit (Readycult ® Coliforms 50) detecteren we om de 2 dagen de totale coliform en E. Coli aanwezigheid in ons gefilterd regenwater





»
Publieke Werf : Updates - 16 juni tot 8 juli 2012 Eerste installatie van het rondtrekkend paviljoen en drie weken publieke werf om regenwater op te vangen, waterzuivering uit te testen via een reeks filters (zand, actieve kool, UV) & om waterverhalen en -projecten in de stad te ontdekken, te bespreken en uit te proberen (16 juni - 8 juli 2012).
Lees hieronder over de voortgang der werken en de lotgevallen onderweg : »
Activiteiten - 16 juni tot 8 juli 2012 Eau Propre | Proper Water biedt een forum voor meningen over en activiteiten rond water in de stad van morgen en wil zo linken creëren tussen burgerinitiatieven en politici, gespecialiseerde en industriële arbeid, productie en distributie, ingenieurs en creatieve geesten.

Hieronder een overzicht van activiteiten die het thema "water in de stad" tonen, in vraag stellen of uittesten (16 juni - 8 juli 2012) : »
Activiteiten - 3 mei tot 15 juni 2013

Vanaf 3 mei tot 15 juni 2013 staat het ProperWaterPaviljoen opnieuw opgesteld op de Eggevoort-Friche in Brussel. De betrokkenheid van zo veel mensen tijdens de publieke werf van vorig jaar, maakt dat we het hen op z'n minst zijn verschuldigd om tent en filters in volle glorie terug te brengen naar hun plek van oorsprong.



»
Wie?Concept:
City Mine(d) & PUM Collectif
Realisatie Paviljoen:
Kathleen Mertens – ingenieur architect
Chris Rossaert - architect
Mission Locale de Forest / PTP, Jacques Lechat, Juan Vandeput en PTP arbeiders – schrijnwerkerij
Danny Vandeput – laswerk
Advies Drinkwaterfilters:

Kilian Water
eautarcie
Les compagnons dépanneurs
getest door: Brulabo
Handleidingen:
Kadanja.be
Web:
Bagaar.be & kameleo.org

terug



City Mine(d)

Eau Propre | Proper Water by City Mine(d)
is licensed under a Creative Commons
Attribution-NonCommercial-ShareAlike 2.0 Belgium License

Creative Commons License

-Login-