Water als Gemeengoed in Brussel

originele tekst gepubliceerd in: Bridges over troubled waters, Crosstalks, VUB press, Brussel 2012, p223-231 - "L'eau comme bien commun à Bruxelles", Dominique Nalpas & François Lebecq

In het tijdperk waarin we leven, lijken we meer dan ooit gefascineerd­ door technologie, die grote menselijke onderneming­ die ons de macht zou geven om het juk van de natuur af te werpen of dat van de mens een verlengstuk van de schepper zou maken. Met water onderhouden we nochtans­ een fascinerende relatie: we projecteren er een beeld op van verlangen, een ideaal van natuurlijke reinheid en maagde­lijkheid, ver verwijderd van technische complexiteit en andere sociale besmetting. We zouden geneigd zijn om te zeggen: “Bedek toch die onzuivere wateren die wij niet kunnen aanzien”, om de repliek van Tartuffe aan Dorine te parafraseren.

Het heldere en zuivere water dat ons zo drinkbaar en schijnbaar zo natuurlijk bereikt tot in het hart van onze steden is in werkelijkheid het resultaat van de toepassing van steeds meer gesofistikeerde en dure technologie. Water is een behaard object1 dat verweven is met een sociale, ecologische, economische en politieke ­complexiteit.

Sedert geruime tijd is water echter onzichtbaar in onze steden. Het is een zwarte vlek in de ruimtelijke ordeningspolitiek, verdrongen uit onze verbeelding en onze ­bekommernissen als burger. En net zoals andere elementen waarvan we de werkelijkheid niet onder ogen willen zien, riskeert het als een verdringing uit het onderbewuste telkens opnieuw de kop op te steken in crisissen die steeds pijnlijker worden. Want de vlucht voorwaarts naar steeds meer technologie –in naam van de vooruitgang– die bepaalde vragen oplost om er andere te creëren, zal nooit slagen in het oplossen van de nood aan een beheer van dit goed op een meer zichtbare en meer bewust manier, dus meer collectief en meer publiek … Anders gezegd, de complexe combinatie van technologie en gemeenschap is slechts mogelijk wanneer de verschillende onderdelen van het bestel zich terdege bewust zijn van hun wederzijdse afhankelijkheid. Water, net zoals het klimaat, is een natuurlijk, maar evenzeer sociaal, economisch en politiek fenomeen dat verdient om beter begrepen te worden als men haar karakter van gemeengoed wil behouden.

De weerwraak van het water

EGEB, PUM en andere watergeuzen zullen geen kans voorbij laten gaan om aan te tonen dat het geen zin heeft om alle water in de stad onder de grond te stoppen. Nu lijkt het water zelf zijn plaats in de stad terug te willen opeisen.

Hieronder enkele kranten-artikels.